گفت : هؤلاء خطباء امّتك يقولون ما لا يفعلون و يأمرون النّاس بالبرّ و ينسون ( 1 ) انفسهم ، اينان خطيبان امّت تواند كه گفتند و بر آن كار نكردند ، و مردمان را امر معروف كردند و خويشتن كار نبستند . و ابو هريره روايت كند كه رسول - عليه السّلام - گفت : انّ اشدّ النّاس عذابا يوم القيامة عالم لم ينفعه اللَّه بعلمه ، گفت : سخت تر كس به عذاب روز قيامت عالمى باشد كه او را به علم خود منفعت نبود . جندب بن عبد اللَّه روايت كند كه رسول - عليه السّلام - گفت : مثل آن كس كه مردم را خير آموزد و او كار نبندد ، مثل چراغ ( 2 ) باشد كه خويشتن را مىسوزد و ديگران را مىفروزد ( 3 ) ، و چنان بود كه شاعر گفت : و من يعظ الرّجال بقول حقّ فيحفظ عنه و هو له مضيع كعاصى اللَّه في مال حواه و وارثه ( 4 ) له فيه مطيع فيسعد بالَّذي كسبت يداه سواه و ذلك الغبن الفظيع و عبد اللَّه مسعود روايت كند كه رسول - عليه السّلام - گفت : فردا ( 5 ) قيامت مرد را رها نكنند كه قدم از قدم بر گيرد تا از عهدهء چند چيز به در نيايد : از برنايى كه به چه ( 6 ) به پيرى رسانيد ( 7 ) ، و از عمر كه در چه صرف كرد ( 8 ) ، و از مالش كه از كجا كسب كرد و كجا خرج كرد ، و از علمش كه بر آن كار كرد يا نكرد ، و انشد محمّد بن الجهم : اذا انت لم ينفعك علمك لم تجد لعلمك مخلوقا من النّاس يقبله و ان صانك العلم الَّذي قد حملته اتاك له من يجتنيه و يحمله و مالك دينار گفت خداى تعالى وحى كرد به عيسى مريم - عليهما السّلام - كه : يا عيسى ! وعظ كن مردمان را و تو متّعظ شو ، و اگر متّعظ نشوى از من شرم دار . و حسن بصرى به اين بيت بسيار تمثّل كردى :

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : تنسون . ( 2 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، چاپ شعرانى ( 1 / 165 ) : ورّاث . ( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، وز ، مب ، مر : فرداى . ( 4 ) . مب ، مر : كه چون . ( 5 ) . مب : رسانيدى ، مر : رسانيده . ( 6 ) . مب : كردى ، مر : كرده . ( 7 ) . فق ، مر : چراغى . ( 8 ) . مج ، دب ، مر : مىافروزد .